Overdragen hoeft niet in één keer

Batenburg Notarissen verbindt bedrijf en familie

Een familiebedrijf overdragen is meer dan aandelen van de ene generatie naar de andere overdoen. Wie krijgt zeggenschap? Hoe behandel je kinderen die niet in het bedrijf stappen? En wat gebeurt er als de ondernemer morgen uitvalt? Notarissen Mike Deubel, Jan de Beer, Ellen Groenland en Bas Korver begeleiden familiebedrijven en laten zien dat juist de samenhang tussen bedrijf, familie en privé telt.

V.l.n.r. Mike Deubel, Jan de Beer, Ellen Groenland en Bas Korver.

Een ondernemer met drie kinderen. Eén wil het familiebedrijf voortzetten, één heeft andere plannen en nummer drie past niet in die rol. Hoe draag je dan het bedrijf over zonder dat de verhoudingen binnen de familie onder druk komen? Het is een vraagstuk dat regelmatig voorbij komt op het kantoor van Batenburg Notarissen. Ellen Groenland ziet daarbij dat ondernemers wel willen overdragen, maar de zeggenschap nog niet direct willen loslaten. “Economisch belang en zeggenschap kunnen bijvoorbeeld worden gescheiden. Het kan ook gefaseerd. Je hoeft niet alles in een keer over te dragen.”

Eerlijk verdelen

Daar komt een gevoelig vraagstuk bij. Jan de Beer ziet dat ondernemers hun kinderen graag recht willen doen. Maar een onderneming laat zich niet altijd netjes in drie gelijke delen opsplitsen. De waarde kan bovendien grotendeels in het bedrijf zitten. Als je een kind de onderneming laat voortzetten, kun je via andere regelingen rekening houden met de andere kinderen. Bijvoorbeeld in een testament. Daarbij moet de continuïteit van het bedrijf overeind blijven. Jan: “Het gaat erom dat je goed in beeld hebt in hoeverre de andere kinderen gecompenseerd moeten worden.” Daar komt nog bij dat wie het bedrijf overneemt er vervolgens zelf een succes van moet maken.

Wat gebeurt morgen?

Bedrijfsopvolging gaat meestal over later. Bas Korver wijst juist op een scenario dat morgen kan plaatsvinden. Want stel dat een ondernemer door ziekte of een ongeval plotseling niet meer kan handelen. Dan moet duidelijk zijn wie de beslissingen kan nemen. Een levenstestament kan daarin een rol spelen, maar afhankelijk van de ondernemingsstructuur zijn meer afspraken nodig. Batenburg maakte een situatie mee waarin snel geschakeld moest worden omdat een ondernemer ernstig ziek was. “Zijn aandelen waren ondergebracht in een stichting. Daardoor moest niet alleen het levenstestament goed geregeld zijn, maar ook de opvolging binnen de stichting.” Zo kunnen bij het wegvallen van de ondernemer de besluitvorming binnen het bedrijf en bijvoorbeeld de bankzaken gewoon doorgaan.

Regelmatig checken

“Ons kantoor kijkt met een brede blik naar een bedrijf of een situatie”, zegt Mike. Een ondernemer kan één aanspreekpunt hebben, terwijl achter de schermen een collega met een andere expertise wordt betrokken. Ondernemingsrecht, testamenten, huwelijkse voorwaarden en vastgoed lijken verschillende onderwerpen, maar bij de ondernemer raken ze elkaar voortdurend. “Het zijn niet allemaal losse transacties”, zegt hij. Een vraag over bedrijfsopvolging kan gevolgen hebben voor een testament. Een huwelijk kan invloed hebben op vermogen en eigendom. Daarom raadt Batenburg bedrijven aan om regelmatig te kijken of bestaande afspraken nog passen. Of eerder als er binnen de familie, het bedrijf of qua wetgeving iets verandert. Batenburg begeleidt sommige familiebedrijven al generaties lang. “Je groeit mee met zo’n familiebedrijf”, zegt Mike.

Regelen geeft rust

Jan sprak onlangs twee ondernemers die hun testament en levenstestament kwamen regelen. Hun accountant wees hen er al tien jaar ieder jaar op. En toch gebeurde het niet. Eenmaal aan tafel bij Batenburg, gingen de twee ondernemers opgelucht naar buiten. “Ik begrijp het uitstel overigens heel goed. Niemand denkt graag na over overlijden of onverwachte uitval.” Maar juist ondernemers hebben veel om over na te denken: een bedrijf, medewerkers, vermogen en familie. Goed regelen begint daarom niet bij een akte of een juridische vraag. Het begint bij het gesprek voordat het noodzakelijk wordt.

Loslaten is vaak het moeilijkste